شهر تاریخی حریره کیش، شهری به قدمت تاریخ
+ پ -
شهر تاریخی حریره کیش، شهری به قدمت تاریخ

پستی و بلندی های شهر تاریخی حریره کیش، همچون پستی و بلندی های تاریخ بازگو کننده قصه ای است از روزگارآبادانی و رونق این شهر کوچک در گوشه ای از جنوبی ترین بخش های ایران اسلامی، شهری که امروز تنها حجمی از معماری و خرابه های آن باقی مانده است.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی هرمز؛ به نقل از  کیش پرس، حریره شهری بندری به وسعت ۱۲۰ هکتار در ساحل شمالی جزیره کیش بوده است ، شهری یک پارچه و متمرکز با معماری برون گرا بوده و از معماری دفاعی و درون گرای دیگر شهرهای تاریخی ایران در آن نشانی نیست . انتخاب این بخش از جزیره برای ایجاد شهر حریره طبیعی ترین و معقول ترین انتخاب بوده است چرا که ساحل صخره‌ای مرتفع آن از سطح دریا تقریبا ده متر بلندتر است و وجود سه خلیج و دماغه که نقش بندرگاه طبیعی را دارد و نیز دریای نسبتا آرام تر از دیگر کرانه‌ها و سواحل جزیره خود عامل شکل گیری شهر در ساحل شمالی شده است. تاکنون عملیات اکتشافی باستان شناسی بقایای شهر تاریخی حریره در سه مجموعه مجزا انجام شده است.

بقایای شهر تاریخی حریره جزیره کیش در مرکز ساحل شمالى جزیره قراردارد که گفته شده است به احتمال زیاد به دوره ساسانیان و اوایل دوره اسلامى می رسد. این بقایا در وسعتى افزون بر سه کیلومتر مربع، نشان از این دارد که روزگارى شهرى بزرگ و اباد در این منطقه وجود داشته و جمعیت کثیرى در آن زندگی می کردند.

آن چه امروز از این شهر بر جاى مانده حجمى از معمارى شهرى است. اما کمتر و به ندرت طاق ها و پوشش ها و سقف ها سالم برجاى مانده است. جز پاره اى موارد که پوشش هاى طاقى شکل سنگى از گزند تخریب در امان مانده است. بقایاى شهر حریره در امتداد ساختمانهاى بندرگاه و دفاتر آن، قابل دیدن است. طبق نظر سازمان میراث فرهنگى ، شهر حریره هشتصد سال قدمت دارد.

خانه اعیانی

خانه اعیانی یادآور خانه های چندخانوار قدیمی در داخل فلات ایران و در شهرهایی چون یزد، اصفهان و کاشان است و یکی از نمونه های قدیمی مسکن جمعی در حاشیه خلیج فارس محسوب می شود. علاوه بر وسعت خانه و همچنین فضاهای مختلف و متنوع آن، کاشی‌های ستاره‌ای شکل که در این خانه به دست آمده است، همانند کاشی‌هایی که زینت بخش بناهای مهم ایلخانی ایران همچون تخت سلیمان و سلطانیه به کار رفته است. پیدایی این مقدار کاشی که یقینا عنصر وارداتی به جزیره است نشان می‌دهد که این عمارت به یکی از ثروتمندان کیش تعلق داشته است.

بخش کارگاهی و صنعتی

این مجموعه درست در کنار دریا ساخته شده است و دارای معماری و فضاهای ناشناخته‌ای می باشد. مجموعه کانال های افقی و زیرزمینی و چاه‌های متعدد در گوشه و کنار، مجموعه بسیار جالب و نادری را تشکیل می‌دهد که هنوز عملکرد آن‌ها روشن نیست، اما به نظر می‌رسد که ارتباط مستقیم، با فعالیت های صیادی (صید ماهی، مروارید و مرجان) داشته و برای دسترسی آسان تر به دریا احداث گردیده است. شاید هم بتوان فرض کرد که این راهروها و کانال‌ها راه‌های مخفی بوده است که در مواقع هجوم و حمله اهالی شهری می‌توانسته‌اند به طور اضطراری از آن ها استفاده کنند.

حمام حریره کیش

حمام در ناحیه شمال غربى خانه اعیانى و با فاصله تقریبى ۳۰ مترى از آن، دومین بخش از محوطه حریره است. این بخش شامل حمامى است با صحن هاى متعدد و حصاری به مساحت تقریبى ۵۰۰ متر مربع.     به نظر مى رسد این حمام در نوع خود از قدیمى ترین حمام هاى ایران است که طى کاوش هاى باستان شناسى کشف و شناخته شده است. بناى حمام از سنگ هاى قلوه آهکى و مرجانى و ساروج ساخته شده و داراى فضاهاى مختص از جمله گرمخانه، محل تنظیف، خزینه و سربینه است.

در کف گرمخانه هنگام کاوش، قطعات سفالى ساده و لعابدار از دوره تاریخى ( ایلخانى و تیمورى ) کشف شده است و دلیل عمده آن وجود دو خزینه با اختلاف سطح ۵/۱ متر است که خزینه قدیم تر آن در لایه زیرین قرار دارد و توسط خزینه جدید بریده شده است. قطعات سفالى ساده دوره ایلخانى کشف شده مربوط به ظروفى است که در حمام مورد استفاده قرار می گرفته است. با توجه به ظرفیت محدود حمام که یک حمام کوچک و خصوصى بوده و با در نظر گرفتن دیوار بیرونى سراسرى که تا مجموعه عمارت اعیانى که در جنوب شرقى حمام و بر فراز تپه اى بلند قرار گرفته، امتداد یافته است به نظر مى رسد که این بنا حمامى خصوصى بوده و به صاحب مجموعه اعیانى تعلق داشته است . در منتهى الیه بخش شمالى شهر حریره، کنار ساحل بلند صخره اى و با فاصله کمى از دریا، پستى و بلندى ها ادامه دارد که بقایاى دیوارها، چاه ها و کانال هاى آب در آن نظر هر بیننده ای را به سوى خود جلب مى کند. در ایتدا تصور مى شد که این آثار هیچ ارتباطى به هم ندارند و فقط مى شد حدس زد که این آثار قسمتى از شهر قدیم حریره بوده و به نوعى با فعالیت هاى دریایى ارتباط دارند . در مجاورت این آثار و در کنار ساحل صخره اى که تقریباً چهار تا پنج متر از سطح دریا بلندتر است و قسمتهاى زیادى از آن به مرور زمان به دریا ریخته، تعدادى چاه و پلکانى که راه به دریا دارد و حفر شده است. قطر دهانه چاه ها اغلب دو متر است و عمق آن تا سطح دریاست.

در کناره ساحل شهر حریره و در مجاورت مجموعه صنعتى، شش چاه و یک پلکان سنگى در بیرون مجموعه و چهار چاه در داخل مجموعه که در حین حفارى دیده شد وجود دارد. این چاه ها به کانال هاى زیرزمینى راه دارد که دهانه آنها در مقطع ساحل صخره اى مثل دریچه اى رو به دریا باز مى شود. این کانال هاى افقى و زیرزمینى چاه ها را در گوشه و کنار مجموعه صنعتى و سنتی داخل اتاق ها و راهروها هم حتى مى توان دید. عملکرد این مجموعه جالب چندان مشخص نیست. ولى آنچه مسلم است ارتباط مستقیم با فعالیت هاى صیادى و صید ماهى، مروارید و مرجان داشته و براى دسترسى آسان تر به دریا ساخته شده است . در دهانه خلیجى که در سمت شرق این مجموعه قرار گرفته توده هاى صدف ها و گوش ماهى هاى شکار شده را مى توان دید که نشانه ى فعالیت هاى صیادى مخصوصاً صید مروارید در گذشته است.

اتاق هایى با کف شیار دار

یکى از فضاهاى جالب توجه مجموعه صنعتى شهر حریره ( اتاق با کف شیار دار ) است . این اتاق کف کاملاً عجیب و ناشناخته اى داشته به این معنى که با شیب ملایم از شمال به جنوب امتداد مى یابد و کف آن به صورت در اصطلاح گرده ماهى (اصطلاح بومی) و یا بالشتک با ملاتى از نوع ترکیب پودر سنگ هاى مرجانى و آهک و نوعى ساروج شکل گرفته بود. این ویژگى در هیچ یک از محوطه ها و تپه هاى باستانى و تاریخى و اسلامى ایران کشف و شناخته شده نیست. وقتى از چند نفر از مرکز پرورش صید مروارید کیش در مورد این نوع معمارى پرسیده شده، چنین نظر دادند که این عنصر معمارى که با شیبى ملایم به حوضچه اى کوچک با ابعاد ۱×۱متر یا ۱×۵/۲ مترو عمق نیم متر ختم مى شود، ارتباط با فعالیت هاى صید مروارید دارد و در سطح آنها صدف ها را خشک کرده و به آب مى بسته اند تا مروارید هاى ریز را نیز بتوان به دست آورد . اما اگر چنین بود مى بایست آثار و بقایاى صدف ها در سطح این شیارها و یا در حوضچه ها باقى مانده باشد، اما چنین نیست. سرانجام با نظرخواهى از باستان شناسان ، آقاى رمى بوشارلا ، باستان شناس فرانسوى که تجربه و سابقه کار ممتد در ایران و امارات متحده عربى دارد ، نظر دارد که این تأسیسات صرفاً جهت استحصال (حاصل)شیره خرما بوده و نمونه اى از آن در کاوش هاى وى در امارات به دست آمده است. شاید اگر به مردم بومى جزیره کیش مراجعه مى شد دیگر فضاى این اتاق آنقدر عجیب و ناشناخته نبود. در یکى از بازدیدهایى که توسط هیئت علمى و به راهنمایى بومیان انجام شد یکى از بومیان اظهار داشت که تا قبل از تخریب خانه هاى ماشه، انبارهایى با کف جوى و پشته – نظیر آنچه که هم اکنون در بخش کارگاهى شهر حریره دیده مى شود – در اغلب خانه هاى بزرگ وجود داشت و از این انبارها براى نگهدارى خرما استفاده مى شد. بنا به گفته بعضى ها این خرما ها بر روى هم انیاشته و فشرده مى شد و به وسیله راه هاى کوچکى به صورت راه آب شیره به طرف خمره هاى بزرگى که در زیر این راه آبها قرار مى دادند منتقل شده و شیره خرما جمع آورى مى شد.

نمونه یکی از این خانه ها هم اکنون در منطقه سفین کیش در بخش بومی نشین به صورت موزه در آمده و قابل مشاهده برای تمامی گردشگران است.

در این خانه قدیمی که متعلق به یکی از بزرگان و متمولین قدیمی جزیره کیش است که از دنیا رفته علاوه بر اتاق های یاد شده بخش های دیگر مانند مکتب خانه، حجله عروس، اتاق میهمان، اتاق زمستانه، اتاق تابستانه و بخش های مختلف دیگر وجود دارد که دیدار آن برای ساکنان و گردشگران خالی از لطف نیست.

شربتخانه سنتی

شربتخانه سنتی ساختمانی است که در سال ۹۳ به عنوان پژوهشگاه در این مکان ساخته شده اما پس از پایان کار پژوهشگران این ساختمان بدون استفاده باقی مانده بود که در ماه های گذشته توسط بخش گردشگری کیش به بخش خصوصی واگذار شد تا ضمن استفاده بهینه از این ساختمان در رونق گردشگری، محلی برای استراحت گردشگران پس از بازدید از شهر حریره و درخت سبز فراهم شود.

آب انبار قدیمی کیش در کنار شهر حریره، شهر زیر زمینی کاریز، مسجد قدیمی ماشه، روستای قدیمی باغو و شهر حریره از جمله آثار تاریخی جزیره کیش هستند که می توانند برای گردشگران ساعاتی دلپذیر همراه با اطلاعاتی مناسب به همراه داشته باشند.

انتهای پیام/

fff
دیدگاه ها

لطفا پیش از ثبت دیدگاه قوانین زیر را مطالع بفرمایید.

  • دیدگاه خود را مرتبط با همین خبر بنویسید.
  • از توهین بر اشخاص و ادیان پرهیز کنید.
  • تکمیل تمامی فیلدها الزامی می باشد.
  • دیدگاه شما پس از بررسی و تائید نمایش داده خواهد شد.

fff fff


شبکه اجتماعی سلام نشر خبر اول خبر fff