تبلیغات تولید ایرانی تبلیغات تبلیغات
کانال رسمی تلگرام شبکه اطلاع رسانی هرمز
کد خبر : 35349
تاریخ انتشار:شنبه ۰۵ مرداد ۱۳۹۲ - ۱۲:۲۹| تعداد نظرات :بدون دیدگاه
پ

شب قدر در شعر و ادبیات فارسی

ادبیات غنی فارسی نیز بی بهره از برکت معنویت شبهای قدر نبوده است . به گزارش شبکه اطلاع رسانی هرمز ، در “ترجمان القرآن جرجانی” شب قدر، شب اندازه کردن کارها ذکر شده است. صاحب ” کشاف اصطلاحات الفنون” گوید: شب قدر، شبی است با عزت و شرف که هر که در آن طاعت کند […]

شب قدر در شعر و ادبیات فارسی

ادبیات غنی فارسی نیز بی بهره از برکت معنویت شبهای قدر نبوده است .

به گزارش شبکه اطلاع رسانی هرمز ، در “ترجمان القرآن جرجانی” شب قدر، شب اندازه کردن کارها ذکر شده است. صاحب ” کشاف اصطلاحات الفنون” گوید: شب قدر، شبی است با عزت و شرف که هر که در آن طاعت کند عزیز و مشرف گردد.

در “التفهیم بیرونی” آمده است:

و اندر ماه رمضان لیله القدر است، آنک جلالت او را به دهه پسین جویند و نیز گفتند به طاق‌های این دهه.

لیله القدر شبی مهم و سرنوشت ساز است. شب نزول رحمت و برکات الهی و تعیین سرنوشت ابدی انسان‌هاست. در خصوص اهمیت این شب گفتنی است که از صدر اسلام و از عهد رسول اکرم حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله رسم بر آن بوده است که شب‌های قدر را “احیا” بگیرند و تا سپیده‌دم به آداب مخصوص آن از جمله دعا و نماز و استغفار بپردازند. در فضیلت شب قدر آمده است شبی بهتر از هزار ماه است: “لیله القدر خیر من الف شهر.”

و به احتمال قوی این شب ارجمند یکی از شب‌های نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم ماه مبارک رمضان می‌باشد.

در آیه نخست سوره مبارکه “قدر” نیز تصریح شده است به آن که قرآن کریم در شب قدر نازل شده است: ” انا انزلناه فی لیله القدر. “

در “تفسیر ابوالفتح رازی” پیرامون شب قدر آمده است:

شب تقدیر است و فصل احکام و تقدیر قضایا آنچه خواهد بودن در سال از آجال و ارزاق و اقسام همه در این شب کنند و گفتند قوله “فی لیله مبارکه ” هم این شب است.

شب قدر هم مانند بسیاری از مضامین والای دینی از منظر نظر شاعران ما دور نمانده است. شبی که در ادبیات ما از روشن‌ترین پنجره‌های معنویت و عرفان به آن نظر شده است. همیشه نگاه به شب قدر، نگاه به شبی بوده است که انسان در وسعت بی کرانه‌اش می‌تواند به شنایی جانانه بپردازد و از هر چه سیاهی و تباهی است به درآید و برای سال آتی و سال‌های آینده ره‌توشه‌هایی مبارک و الهی برگیرد. به راستی در ساحت هیچ ادبیاتی چون ادبیات فاخر این سرزمین نمی‌توان این همه نازک خیالی‌های جانانه و وجدانگیز را از مفاهیم دینی سراغ گرفت. شاعران و ادیبان ما آنگاه که با همه وجود اشراقی خود به فهم قدر توفیق می‌یافتند و از خدای قدر برای برون شدن از وهم و حضور در فهم قدر و مراتب آن توفیق طلب می‌کردند به تبیین ذوقی این مفهوم والای دینی می‌پرداختند:

منوچهری دامغانی:

با رنگ و نگار جنت العدنی                                                                  با نور و ضیاء لیله القدری

شیخ اجل سعدی شیرازی:

تو را قدر اگر کس نداند چه غم                                                           شب قدر را می‌ندانند هم

خواجه حافظ شیرازی:

شب قدر است و طی شد نامه هجر                                                 سلام فیه حتی مطلع الفجر

دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند                                                واندر آن ظلمت شب، آب حیاتم دادند

چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی                                         آن شب قدر که این تازه براتم دادند

عارفان درباره شب قدر گفته‌اند که این شب، شبی است که سالکان را به تجلی خانه خاص مشرف می‌گرداند تا بدان تجلی قدر و مرتبه خود را نسبت با محبوب بشناسند و آن وقت، ابتدای وصول سالک باشد؛ یعنی جمع و مقام اهل کمال در معرفت:

در شب قدر، قدر خود را دان                                                              روز در معرفت سخن میران

منبع: سایت باشگاه اندیشه، علی‌رضا باوندیان . 

آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است

آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است

یا رب این تاثیر دولت در کدامین کوکب است

تا به گیسوی تو دست ناسزایان کم رسد

هر دلی از حلقهای در ذکر یا رب یا رب است

کشته چاه زنخدان توام کز هر طرف

صد هزارش گردن جان زیر طوق غبغب است

شهسوار من که مه آیینه‌دار روی اوست

تاج خورشید بلندش خاک نعل مرکب است

عکس خوی بر عارضش بین کآفتاب گرم رو

در هوای آن عرق تا هست هر روزش تب است

من نخواهم کرد ترک لعل یار و جام می

زاهدان معذور داریدم که اینم مذهب است

اندر آن ساعت که بر پشت صبا بندند زین

با سلیمان چون برانم من که مورم مرکب است

آن که ناوک بر دل من زیر چشمی میزند

قوت جان حافظش در خنده زیر لب است

آب حیوانش ز منقار بلاغت میچکد

زاغ کلک من به نام ایزد چه عالی مشرب است

                                                                                                “حنیف مزروعی”

شب قدر است امشب

شب قدر است امشب مست مستم‌ ای خدا با تو

شدم تا مست دانستم که هستم ای خدا با تو

در این خلوت تو من یا من تو، انصاف از تو می‌خواهم

تو با من مست یا من مست هستم ای خدا با تو

مخواه از من که هرگز راه عقل و عافیت پویم

که من دیوانه از روز الستم ای خدا با تو

دویدم سال‌‌ها اما به دور افتادم از کویت

چو افتادم ز پا در خود نشستم ای خدا با تو

سر از خاک زمین تا برگرفتم عشق ورزیدم

ولی آزاد از هر بند و بستم ای خدا با تو

تو هر جا جلوه کردی من تو را دیدم پرستیدم

به هر صورت جمالی می‌پرستم ای خدا با تو

                                                                                   محمد خلیل مذنب (جمالی)

خانه دل ز گناهان بتکانیم کمی

شب قدر است بیا قدر بدانیم کمی

خانه دل ز گناهان بتکانیم کمی

شعله افتاده به ملک دلم از فرط گناه

دوست را از دل این شعله بخوانیم کمی

روح را صیقل آیینه دهیم از دل و جان

آه را تا ملکوتش برسانیم کمی

عهد بستیم و شکستیم بسی کاش! که ما

بر سر عهد وفادار بمانیم کمی

پوشه از بار گناهان شده پر حجم بیا

رمضان است به آتش بکشانیم کمی

نگذاریم زبانه بکشد دوزخمان

بنشینیم و به اشکش بنشانیم کمی

بنشانیم نهالی به امید ثمری

چشمه از چشم به پایش بدوانیم کمی

و ارادت بنماییم و بگوییم ” الغوث “

ناله را تا به فلک باز رسانیم کمی

                                                                    

                                                                                                                                                “امیر علی مصدق ”

 


ای یگانه مولایم

 ای خدا ملاقاتت نور دیده می‏خواهد

نیمه شب مناجاتت دل بریده می‏خواهد

 ای صفای نجوایم وی یگانه مولایم

التجای کوی تو اشک دیده می‏خواهد

 دانه دانه اشکم بین شبنم سرشکم بین

این دل سیه، وصلت در سپیده می‏خواهد

 ای بهار فرجامم منکه خارم و خامم

گلشن بهارت را گل رسیده می‏خواهد

 شیعه با مناجاتش منتهای حاجاتش

آبیاری سرخ یاس چیده می‏خواهد

 روح زندگی زهراست جاودانگی زهراست

این دلم دو عالم را زین عقیده می‏خواهد

 راز دل نیاز عشق خواندن نماز عشق

حالتی مشابه با آن شهیده می‏خواهد

 هر غم و بلایش را می‏خرم به جان اما

درک روضه‏هایش را غم کشیده می‏خواهد

 ای خدا قبولم کن شیعه بتولم کن

امتحان عشقت را برگزیده می‏خواهد

 با ابوتراب امشب می‏کنم نوا یارب

عبد خسته زینب سر بریده می‏خواهد

 ای امید افطارم وی نوید اسحارم

طلعت رشیدت را دل ندیده می‏خواهد


 ای خدا طالب کلام توأم

 ای خدا طالب کلام توأم           تشنه‏ام تشنه سلام توأم

 تو همه حاجت و جواب منی         بر طرف ساز هر حجاب منی

 تو سزاوار سجده عشقی          تو حواله کننده رزقی

 چاره ساز قلوب پُر آهی            راه ساز هر آنچه گمراهی

 تو کرامت کننده فضلی                در فضیلت دو دست پر بذلی

 تو کریمی تو ناصری تو حلیم            تو حکیمی تو قادری تو علیم

 تو عزیزی تو مؤمنی تو مجید                 تو ودودی تو مبدعی تو معید

 تو حبیبی تو خالقی تو مجیب              تو حسیبی تو رازقی تو رقیب

 تو جلیلی تو بارئی تو جمیل              تو وکیلی تو صاحبی تو کفیل

 تو مفتح تو مقتدر تو کبیر               تو مفرّج تو منتقم تو مجیر

 تو گشاینده گره‏هایی              تو زداینده غم مایی

 تو به ما لطف هل اتی کردی               ختم پیغمبران عطا کردی

 پدری داده‏ای چنان مولا                مادری داده‏ای چنان زهرا

 تویی آن منعم و تویی ذوالمن               تو به ما داده‏ای حسین و حسن

 تو به ما داده‏ای همه حاجات                 بانویی همچو عمّه سادات

 ای تو داده به شیعه شیون و شین               کاشف الکرب داده‏ای به حسین

 دل ما را تو کرده‏ای عاشق                  آفریدی تو شیعه صادق

 تو دل نرم داده‏ای به رضا               خواهری شبه زینب کبری

 تو به ما داده‏ای ولایت را              نعمت پاک مرجعیت را

 شکر هر نعمتی تو را باید                  پس چرا مهدی‏ ات نمی‏آید

 قدرت شکر کوه نعمت نیست                     علت طول عصر غیبت چیست؟

 گر گناهان ماست سدّ ظهور                  ظلمت ما ببر به آیه نور

    مناجات شب قدر

ای خدا ای فاتح هر مشکلم

وی همه آرامش جان و دلم

 بشنو از دل راز یک بی آبرو

ده مجال گفتگویم، گفتگو

 در شب احیا به تو رو کرده‏ام

خویش را با توبه همسو کرده‏ام

 گرچه عمری با گنه بنشسته‏ام

گرچه قلب صاحبم بشکسته‏ام

 صبر کن، از کیفر من بر حذر

                                      تا کنم در خویش تجدید نظر

 بهر تو خود را مهیا می‏کنم

توبه را در خویش احیا می‏کنم

 هر که باید رفت چون فرزند نوح

توبه باید، توبه از نوع نصوح

 چونکه امشب بامنیبین زیستم

راضی از عمر گذشته نیستم

 بر تو عمری بدگمانی داشتم                         

                                  بهر شیطان آشنائی داشتم

*****

 چون بگیرم آینه در دست خویش

                                فاش بینم، فاش، روی پست خویش

 گرچه دل بد کرده تکفیرش مکن      

                                بنده‏ات برگشته تحقیرش مکن

 هرکه بر حال خراب خود رسید        

                                     پیش از مردن حساب خود رسید

 هر که گیرد آینه در پیش رو            

                                       کرده‏های خویش بیند مو به مو

 خویش را بیند که خود با خود چه کرد 

                                   تا بداند سخت باید توبه کرد

 باید از بگذشته‏ها عبرت گرفت           

                                     دست را بر زانوی همت گرفت

 حال باید وادی تحلیف رفت             

                                          یا علی گفت و سوی تکلیف رفت

 سخت باید نفس را بشکست و ماند   

                                              عهد و پیمان با شهیدان بست و ماند

 همچنان بار شهیدان مبین               

                                   مانده انبان یتیمان بر زمین

 راه ما راه شهیدان خداست                 

                                            کیست پرسد ای خدا مهدی کجاست

 گرچه دل شرمنده است از روی تو           

                                     ای خدا با مهدی آمد سوی تو

 نیستم اینک از الطافت خدا

                                      سینه‏ای دارم شبستان خدا

 یا حلیم امشب که من سرگشته‏ام       

                                        یا علی گویان سویت بر گشته‏ام


مناجات

 آری ای دوست مرا داغ عتابم کافی است

به دلم قهر و غضب وقت خطابم کافی است

 دیگر از عدل عذابم مکن ای معدن فضل

شعله خجلت ذنبم به عذابم کافی است

 مستحق غضب و قهر و عذابم اما

بی محلی تو یارب به جوابم کافی است

 آه، رسوا مکنم نزد رئوس الاشهاد

زآنکه شرمندگی روز حسابم کافی است

 باورم نیست ز اصحاب شمالم خوانند

پیش اصحاب یمین چشم پر آبم کافی است

 خواهی ار از من نالان گذری در صف حشر

پیش چشمان علی ترک عقابم کافی است

 شعله نار بر این چهره میفروز که خود

از گنه مانده بر این چهره نقابم کافی است

برچسب ها:
لینک کوتاه : http://www.hormoz.ir/?p=35349
این خبر را به اشتراک بگذارید
دیگر رسانه ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

6,176 Spam Comments Blocked so far by Spam Free Wordpress

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

یادداشت

گفتگو

بین الملل