افزایش نرخ بیکاری در صورت تشابه رشد اقتصادی ایران با سنوات گذشته
+ پ -
افزایش نرخ بیکاری در صورت تشابه رشد اقتصادی ایران با سنوات گذشته

مرکز پژوهش‌های مجلس اعلام کرد که چنانچه رشد اقتصادی ایران در سال‌های آتی به لحاظ ماهیت رشد همانند سنوات گذشته باشد، در دوره ۱۳۹۴-۱۴۰۰ نه تنها نرخ بیکاری کشور کاهشی نبوده، بلکه روند افزایشی خواهد داشت.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی هرمز و به نقل از فارس، دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، وضعیت موجود و چشم انداز عرضه و تقاضای نیروی کار در ایران را بررسی کرد.

این دفتر با بیان این مطلب که گزارش حاضر به دنبال این هدف بود که ضمن بررسی وضعیت بازار کار (طرفین عرضه و تقاضا) در اقتصاد ایران، به پیش بینی وضعیت این بازار در افق ۱۳۹۴-۱۴۰۰ از لحاظ جمعیت بیکار و همچنین نرخ بیکاری بپردازد. با توجه به اینکه رشد اقتصادی یکی از مهمترین شاخص هایی است که به طور مستقیم با مسئله اشتغال در ارتباط می باشد ، برای پیش بینی وضعیت بیکاری از سناریوسازی در مورد نرخ های مختلف رشد اقتصادی استفاده شده است.

بدین ترتیب بود که بررسی وضعیت عرضه بازار کار در اقتصاد ایران از دو جنبه بررسی شده است:

الف) جمعیت به تفکیک کل، جوان و تحصیلکردگان عالی،

ب) جمعیت فعال به تفکیک کل، جوان و تحصیلکردگان عالی.

نتایج بررسی ها در مورد جمعیت به تفکیک کل ، جوان و تحصیلکردگان عالی نشان می دهد که طی دوره زمانی ۱۳۳۵-۱۳۹۰ روند تحولات جمعیت حاکی از صعودی بودن جمعیت کشور بوده، اما در عین حال نرخ رشد متوسط سالیانه جمعیت کشور طی همین دوره روند نزولی دارد، این بدان معنی است که افزایش جمعیت وجود داشته، اما با نرخی کاهنده همراه خواهد بود که حاکی از گرایش جمعیت کشور به سمت پیرترشدن است. بررسی نرخ رشد متوسط سالیانه جمعیت کشور نیز نشان از آن دارد که بیشترین نرخ رشد متوسط سالیانه جمعیت در دوره ۱۳۵۵-۱۳۶۵ برابر با ۳/۹۱ درصد و کمترین آن نیز در دوره ۱۳۸۵-۱۳۹۰ برابر با ۱/۲۹ درصد بوده است . بررسی وضعیت مربوط به جمعیت جوان و تحصل‌کردگان عالی کشور نیز نشان می دهد که جمعیت جوان طی دوره ۱۳۸۴-۱۳۹۲ از روندی نزولی برخوردار بوده ، اما جمعیت با تحصیلات عالی طی همین دوره از روندی صعودی برخوردار بوده است.

نتایج بررسی ها در مورد جمعیت فعال ( آن بخش از جمعیت در سن فعالیت که کار خود را عرضه می کنند) به تفکیک کل، جوان و تحصیلکردگان عالی نشان می دهد که جمعیت فعال کشور از ۲۳/۳ میلیون نفر در سال ۱۳۸۴ به ۲۳/۵ میلیون نفر در سال ۱۳۹۱ رسیده و از رشدی ۰/۹ درصدی برخوردار بوده است در حالی که جمعیت فعال جوان از ۵/۸ میلیون نفر در سال ۱۳۸۴ با طی روندی نزولی به ۳/۹ میلیون نفر در سال ۱۳۹۱ رسیده که حاکی از رشد ۳۳- درصدی است. این موضوع خود جای بحث و بررسی جدی دارد و لازم است در مطالعه آتی به دلایل آن پرداخته شود. جمعیت فعال با تحصیلات عالی کشور نیز از ۳/۴ میلیون نفر در سال ۱۳۸۴ به ۵ میلیون نفر در سال ۱۳۹۱ افزایش یافته و به عبارتی طی این دوره ۱/۶ میلیون نفر به جمعیت فعال با تحصیلات عالی کشور افزوده شده است.

نتایج بررسی های مربوط به وضعیت تقاضای بازار کار در اقتصاد ایران نشان می دهد که اشتغال کل کشور در سال ۱۳۸۴ برابر با ۲۰/۶۲ میلیون نفر بوده و این رقم در سال ۱۳۹۳ به ۲۱/۳۰ میلیون نفر افزایش یافته که به معنی خالص اشتغال برابر با ۶۸۰ هزار نفر طی دوره زمانی ۹ ساله است. قابل ذکر است که خالص اشتغال کشور در سال های ۱۳۸۷ ، ۱۳۸۹ ، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۳ منفی بوده است. بررسی وضعیت اشتغال مربوط به جوانان نشان دهنده خالص اشتغال منفی در همه سال هاست، زیرا روند مربوط به جمعیت جوان شاغل کشور کاملا نزولی بوده است. جمعیت شاغل جوان کشور در سال ۱۳۸۴ برابر با ۴/۴۹ میلیون نفر بوده که این رقم در سال ۱۳۹۳ به ۲/۲۶ میلیون نفر کاهش یافته است. بررسی وضعیت مربوط به اشتغال تحصیلکردگان عالی کشور روندی عکس اشتغال جوانان داشته و صعودی بوده به طوری که جمعیت شاغل با تحصیلات عالی از ۲/۹۰ میلیون نفر در سال ۱۳۸۴ به ۴/۰۶ میلیون نفر در سال ۱۳۹۲ رسیده که به معنی خالص اشتغال برابر با ۱/۱۶ میلیون نفر است.

در مجموع و در مورد ویژگی های بازار کار ایران باید اشاره کرد که متوسط خالص اشتغال ایجاد شده کشور در ازای ۱ درصد رشد اقتصادی طی دوره ۱۳۸۴-۱۳۹۰ (بدون در نظر گرفتن سال ۱۳۸۷ ) برابر با ۲۳/۷۹ هزار نفر است. بررسی روند تغییرات جمعیت جوان و جمعیت جوان فعال حاکی از نزولی بودن هر دوی آنها طی دوره ۱۳۸۴-۱۳۹۲ بوده،اما روند تغییرات جمعیت تحصیلکردگان عالی و جمعیت تحصیلکردگان عالی فعال طی همین دوره صعودی بوده است. خالص اشتغال جوانان کشور طی دوره ۱۳۸۵-۱۳۹۳ همواره منفی بوده که نشان دهنده روند کاهشی اشتغال جوانان است. طی دوره ۱۳۸۴-۱۳۹۲ روند تغییرات نرخ مشارکت جوانان، نرخ مشارکت تحصیلکردگان عالی و همچنین نرخ مشارکت کل نزولی بوده است. همچنین باید اشاره کرد که طی دوره ۱۳۸۴-۱۳۹۲ نرخ مشارکت تحصیلکردگان عالی نسبت به نرخ مشارکت کل و نرخ مشارکت جوانان بزرگ تر است.

نتایج بررسی های گزارش حاضر همچنین در مورد رابطه بین رشد اقتصادی و نرخ بیکاری در اقتصاد ایران نشان می دهد که رابطه معکوس بین تغییرات نرخ بیکاری و رشد اقتصادی وجود دارد، اما با این حال، ماهیت رشد اقتصادی در ایران به نحوی است که از کیفیت یا توان اشتغال زایی پایینی برخوردار است. از اهم دلایل مربوط به توان اشتغال زایی پایین رشد اقتصادی کشور به خصوص در سال های اخیر می توان به رشد تشکیل سرمایه و تغییر تکنولوژی تولید با اتکا به درآمدهای نفتی و واردات اشاره کرد. به نظر می رسد طی سال های اخیر به دلیل حجم بالای تشکیل سرمایه و نیز تغییر تکنولوژی تولید عمدتا به دلیل اتکا به واردات ناشی از رشد درآمدهای نفتی، بهره وری نیروی کار روند افزایش داشته و در مقابل اشتغال زایی کاهش یافته است.

نتایج مربوط به بخش انتهایی گزارش که با استفاده از سناریوسازی های مربوط به رشد اقتصادی طی سال های آتی، جمعیت بیکار کشور (و نرخ بیکاری) را به تفکیک کل ، جوانان و تحصیلکردگان عالی برای دوره زمانی ۱۳۹۴-۱۴۰۰ پیش بینی کرده نشان می دهد که چنانچه رشد اقتصادی ایران در سال های آتی به لحاظ ماهیت رشد همانند سنوات گذشته (به ویژه سال های قبل از رکود تورمی) باشد، در دوره ۱۳۹۴-۱۴۰۰ نه تنها نرخ بیکاری کشور کاهشی نبوده، بلکه روند افزایشی خواهد داشت. پنج سناریوی مربوط به رشد اقتصادی به این صورت است که به ترتیب در سناریوی اول در هر سال (از ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰) ۱ درصد رشد اقتصادی ، در سناریوی دوم در هر سال (از ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰) ۲ درصد رشد اقتصادی و…. در سناریوی پنجم در هر سال (از ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ ) ۵ درصد رشد اقتصادی در نظر گرفته شده است. پیش بینی ها در مورد نرخ بیکاری کل کشور در سه حالت مختلف مربوط به نرخ مشارکت انجام شده است:

الف) آخرین نرخ مشارکت اعلام شده توسط مرکز آمار ایران برای سال ۱۳۹۳ که مربوط به زمستان این سال است (۳۷/۳ درصد)،

ب) متوسط نرخ مشارکت طی دوره ۱۳۸۴-۱۳۹۲ (۳۸/۷ درصد)،

ج) حداکثر نرخ مشارکت طی دوره ۱۳۷۶-۱۳۹۲ ( ۴۱ درصد).

نتایج سناریوها نشان می دهد که چنانچه ماهیت رشد اقتصادی کشور به لحاظ توان اشتغال زایی همانند سال های ۱۳۸۴-۱۳۹۰ باشد و نرخ مشارکت طی دوره ۱۳۹۴-۱۴۰۰ برابر با ۳۷/۳ درصد باشد آن گاه در بهترین حالت و با داشتن نرخ رشد ۵ درصدی سالیانه، در سال ۱۴۰۰ جمعیت بیکار برابر با ۴/۱۷ میلیون نفر و نرخ بیکاری ۱۵/۹ درصد خواهد بود. چنانچه نرخ مشارکت طی دوره ۱۳۹۴-۱۴۰۰ برابر با ۳۸/۷ درصد باشد آن گاه در بهترین حالت (نرخ رشد ۵ درصدی سالیانه)، در سال ۱۴۰۰ جمعیت بیکار برابر با ۵/۱۶ میلیون نفر و نرخ بیکاری ۱۸/۹ درصد خواهد بود. در صورت وجود نرخ مشارکت ۴۱ درصد طی دوره ۱۳۹۴-۱۴۰۰ نیز در بهترین حالت و سناریوی نرخ رشد ۵ درصدی سالیانه در سال ۱۴۰۰ جمعیت بیکار برابر با ۶/۷۸ میلیون نفر و نرخ بیکاری ۲۳/۵ درصد خواهد بود. بدیهی است که برای دستیابی به نرخ بیکاری پایین در آینده ، باید به نرخ های رشد اقتصادی حتی ۵ درصد نیز اکتفا نکرده و نرخ های رشد اقتصادی بالاتری هدف گذاری شود.

پیش بینی تعداد بیکاران و نرخ بیکاری مربوط به جمعیت جوان طی دوره ۱۳۹۴-۱۴۰۰ با ۵ سناریوی فوق الذکر نشان می دهد که در سناریوی آخر با داشتن نرخ رشد ۵ درصدی سالیانه (از ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ )، در سال آخر دوره پیش بینی جمعیت بیکار جوان برابر با ۳۱۳/۱ هزار نفر و نرخ بیکاری جوانان برابر با ۹/۲ درصد خواهد بود. پیش بینی تعداد بیکاران و نرخ بیکاری مربوط به جمعیت با تحصیلات عالی طی دوره ۱۳۹۴-۱۴۰۰ و در قالب ۵ سناریوی فوق الذکر نیز نشان می دهد که در بهترین حالت و با داشتن نرخ رشد پنج درصدی سالیانه – از ۱۳۹۴تا ۱۴۰۰ – در سال ۱۴۰۰ جمعیت بیکار با تحصیلات عالی برابر با ۳/۱ میلیون نفر و نرخ بیکاری تحصیل کردگان عالی برابر ۳۶ درصد خواهد بود.

 

fff
دیدگاه ها

لطفا پیش از ثبت دیدگاه قوانین زیر را مطالع بفرمایید.

  • دیدگاه خود را مرتبط با همین خبر بنویسید.
  • از توهین بر اشخاص و ادیان پرهیز کنید.
  • تکمیل تمامی فیلدها الزامی می باشد.
  • دیدگاه شما پس از بررسی و تائید نمایش داده خواهد شد.

fff fff


شبکه اجتماعی سلام نشر خبر دانو اول خبر fff